W skrócie
Simmering, czyli uszczelniacz wału, to niewielki element, którego awaria prowadzi do wycieków oleju i poważnych usterek. Kluczowe informacje o nim to:
- To pierścieniowy uszczelniacz zapobiegający wyciekom oleju z silnika lub skrzyni biegów w miejscu pracy wału obrotowego.
- Jego skuteczność opiera się na elastycznej wardze dociskanej do powierzchni wału przez metalową sprężynę.
- Główne objawy zużycia to plamy oleju pod samochodem, ubytki oleju w silniku oraz zaolejenie paska rozrządu lub tarczy sprzęgła.
- Uszczelniacze wymienia się nie tylko po wystąpieniu wycieku, ale też profilaktycznie przy okazji wymiany rozrządu lub sprzęgła.
- Przedwczesne zużycie może być spowodowane przegrzaniem silnika, złą jakością oleju lub błędami montażowymi.
Co to jest simmering i gdzie go znajdziesz?
Simmering to techniczna nazwa pierścieniowego uszczelniacza wału obrotowego, pochodząca od niemieckiej marki Simmerring. Jego zadaniem jest utrzymanie oleju wewnątrz silnika lub skrzyni biegów i jednoczesna ochrona przed zanieczyszczeniami z zewnątrz w miejscu, gdzie obracający się element (np. wał korbowy) przechodzi przez nieruchomą obudowę.
Składa się z trzech części: zewnętrznej, metalowej obudowy zapewniającej sztywność i stabilne osadzenie w gnieździe, elastycznej wargi uszczelniającej z gumy (np. NBR lub FKM) oraz małej sprężynki, która dociska wargę do powierzchni wału. W samochodzie znajdziesz go w kilku miejscach: na wale korbowym (z przodu od strony rozrządu i z tyłu od strony sprzęgła), na wałkach rozrządu, na półosiach napędowych wychodzących ze skrzyni biegów czy w pompach.
Jak działa uszczelniacz wału i dlaczego materiał ma znaczenie?
Działanie simmeringu opiera się na jego wardze uszczelniającej, dociskanej do gładkiej powierzchni obracającego się wału. Sprężynka zapewnia stałą siłę docisku, kompensując zużycie materiału i zmiany temperatury. Podczas pracy wału między wargą a jego powierzchnią tworzy się bardzo cienki film olejowy (tzw. film hydrodynamiczny), który pełni podwójną rolę: smaruje wargę, zapobiegając jej zatarciu, i jednocześnie stanowi barierę dla oleju pod ciśnieniem.
Materiał wargi bezpośrednio wpływa na trwałość uszczelniacza. Standardowe simmeringi wykorzystują kauczuk nitrylowy (NBR), który zachowuje elastyczność w temperaturach do 100-120°C. Jednak w miejscach o wyższej temperaturze, jak okolice wału korbowego, stosuje się uszczelniacze z materiałów bardziej odpornych, takich jak FKM (Viton). Wytrzymują one temperatury sięgające 200°C, co zapobiega twardnieniu i pękaniu gumy, a w konsekwencji utracie szczelności.
Objawy zużytego simmeringu
Głównym objawem awarii simmeringu jest wyciek oleju. O konieczności wymiany uszczelniacza świadczą następujące sygnały:
- Świeże, ciemne plamy oleju pod samochodem, szczególnie w okolicy silnika lub skrzyni biegów.
- Konieczność regularnego dolewania oleju silnikowego lub przekładniowego bez innej zdiagnozowanej przyczyny.
- Wilgotna, pokryta brudem i olejem obudowa w obszarze wału korbowego, wałka rozrządu lub półosi.
- Ślizganie się sprzęgła spowodowane zaolejeniem tarczy przez wyciek z tylnego uszczelniacza wału korbowego; objawia się to wzrostem obrotów silnika bez adekwatnego przyspieszenia.
- Obecność oleju na pasku rozrządu lub pasku osprzętu, co grozi jego zniszczeniem, ześlizgnięciem lub pęknięciem i w konsekwencji poważną awarią silnika.
Kiedy wymieniać simmering?
Simmering należy wymienić natychmiast po zdiagnozowaniu wycieku, jednak zaleca się również wymianę profilaktyczną. Najlepszą okazją jest wymiana sprzęgła lub kompletnego rozrządu. Dostęp do uszczelniaczy wału korbowego wymaga demontażu tych właśnie elementów, więc koszt samej części jest znikomy w porównaniu do robocizny, którą i tak ponosisz. Zaniedbanie wymiany niedrogiego simmeringu może skutkować koniecznością ponownego, kosztownego demontażu skrzyni biegów lub rozrządu w niedalekiej przyszłości.
Wymiana jest też konieczna, gdy warga uszczelniacza stwardniała ze starości (nawet jeśli jeszcze nie cieknie) lub po przegrzaniu silnika. Ważny jest również stan samego wału – jeśli na jego powierzchni wytarł się rowek w miejscu pracy wargi, nowy simmering może nie uszczelnić go w pełni. W takiej sytuacji mechanik może zastosować specjalne tuleje naprawcze lub delikatnie przesunąć pozycję osadzenia nowego uszczelniacza.
Częste przyczyny przedwczesnego zużycia
Przedwczesny wyciek z nowego simmeringu rzadko jest spowodowany wadą samego produktu. Do jego zużycia prowadzi przede wszystkim przegrzewanie się oleju, które powoduje twardnienie i pękanie wargi uszczelniającej. Podobny skutek ma stosowanie oleju o złej jakości lub nieprawidłowej lepkości.
Kolejnym częstym błędem jest uszkodzenie wargi uszczelniającej podczas montażu – wystarczy zahaczyć nią o ostrą krawędź. Problemem może być też nadmierne bicie promieniowe wału spowodowane zużyciem łożysk. Należy również sprawdzić drożność odpowietrzenia skrzyni korbowej (odmy). Jeśli jest zapchane, w silniku rośnie ciśnienie, które potrafi wypchnąć olej nawet przez sprawny uszczelniacz.
